ÖRNEK OLAY YÖNTEMİ
Örnek Olay Yöntemi
Örnek olay yöntemi, gerçek yaşamda karşılaşılan ya da karşılaşılabilecek bir olayın, sınıf ortamına getirilerek öğrencilerle birlikte incelenmesini gerektiren bir yöntemdir.
Bu öğretim yönteminin en orijinal taraflarından biri, daha önceden öğrenilmiş kavram ya da ilkelerin uygulamaya konulmasına imkan vermesidir.
Örnek olay incelemeleriyle öğrenciler, olaylar karşısında edilgen halden ve bilginin kölesi olmaktan kurtulup düşünen, analiz ve sentezler yapan, üretici, bilgiye hükmedip ondan yararlanabilen etkin bireyler haline gelebilir.
Örnek olayda asıl olan, yaşanmış gerçek olaylardan hareket etmektir. Öğretmen planladığı öğretim faaliyetine uygun olarak, öğrencilerin davranışlarını değiştirmek amacıyla hayalî olarak da bir olay üretebilir; yani bir senaryo uydurabilir.
Böyle bir durumda eğer anlatılacak konu kişilere zarar verecek bir boyutta ise olayın yerini, zamanını ve kişilerini değiştirmesi gereklidir.
Öğrenci örnek olayda anlatılan bir durumla karşılaştığında, daha önce öğrenmiş olduğu davranış formuna göre hareket ederek problemi kolaylıkla bertaraf edecektir.
Hangi Tür Öğrenme İhtiyaçlarını Karşılar
Öğretmen, bir trafik kazasını, bir çevre sorununu, bir spor kavgasını veya dostluğunu, tıbbî veya hukukî bir olayı sözel olarak veya resim, film gibi tekniklerle sınıfa getirir.
Kısa bir sunumdan sonra öğrenciler bu konu hakkındaki fikirlerini, yani olayın nedenlerini, gelişimini ve mümkün sonuçlarını ortaya koyup tartışırlar.
Seçilen olay iyi bir olay ise bunun geliştirilip yaygınlaştırılması yolları, kötü bir olay ise bunun engellenmesi ve düzeltilmesi yolları hep beraber ortaya konmaya çalışılır.
Kullanılacak örnek olayda aranacak temel özellikler şunlardır:
Seçilen örnek olay her şeyden önce dersin hedeflerine uygun olmalıdır.
Yaşanmış ya da yaşanması muhtemel bir olay olmalı, ancak varsa yaşanmış olaylar tercih edilmelidir.
Örnek olay öğrencilerin düzeyine uygun olmalıdır.
Eğitsel değere sahip olmalıdır.
Açık ve anlaşılır olmalıdır.
Sunuş Biçimine Göre örnek olaylar şu şekilde sınıflandırılabilir:
Yazılı
Sözlü
Slaytlarla
Resimlerle
Filmle
Dramatizasyonla
Örnek Olay Yöntemini Kullanabilmenin Önkoşulları
- Öğrenciler; sosyal olayları anlayabilecek olgunluğa ulaşmış olmalıdır.
- Öğrenciler, olayı anlama ve yorumlama için gerekli olan bilgilere sahip olmalıdır. Diğer bir deyişle öğrenciler, bilişsel alanın bilgi basamağındaki davranışlara sahip olmalıdırlar.
- Sınıflar, bütün öğrencilerin katılımını sağlamak için kalabalık olmamalıdır.
- Olaylar, farklı çözümler üretilebilecek bir içeriğe sahip olmalıdır.
- Olayın irdelenmesi ve anlaşılması için gerekli kaynak, araç ve zaman bulunmalıdır.
Örnek Olay Yönteminin Uygulanma Aşamaları
Hedef-davranışlarla tutarlı hazır örnek olay temin etme ya da örnek olay yazma
Örnek olay yöntemi ve olayın niteliği hakkında öğrencileri bilgilendirme
Örnek olayı okuma/inceleme/irdeleme/ araştırma
Grup tartışması yapma
Çıkarımlarda bulunma, kararlar alma
Raporlaştırma
Örnek Olay Yönteminin Yararları
Hayata en yakın öğretim metotlarından biridir. Günlük hayattaki birçok olay etrafındaki sosyal, kültürel ve bilimsel eğitim-öğretim bu metot yardımıyla kolaylıkla yapılabilir.
Öğrencilerin hepsi bir konuda veya olay üzerinde yoğun bir zihinsel çaba gösterirler; bilgi ve tecrübelerini burada uygulamaya koymaya çalışırlar. Soyut düşünceler burada pratiğe, uygulamaya dönüştürülebilir.
Bağımsız düşünme, orijinal fikir üretme ve bunu ortaya koyma ve tartışma özellikleri gelişir. Öğrenciler, sorunları tartışarak çözme yeteneği geliştirirler.
Uygulamada Dikkat Edilecek Hususlar
Öğrencilerin seviyelerine ve olgunluk düzeylerine uygun bir örnek olay oluşturulmalıdır.
Olaylar iyi seçilmeli, olay içinde sınıfı korkutacak dehşet sahneleri, tiksindirecek, ahlâkî değerlerini zedeleyecek unsurlar ayıklanmalıdır.
Pedagojik olarak tartışılabilecek ve eğitsel sonuçlar çıkarılabilecek olaylar seçilmelidir.
Olabildiğince yaşanılmış olaylar tercih edilmelidir.
Örnek olay mümkünse film olarak veya resim, ses kaydı vs. olarak sınıfa getirilmelidir.
Uygulamada Dikkat Edilecek Hususlar
Örnek olayı inceleme ve kavramaya yetecek ölçüde zaman ayrılmalıdır.
Olayın istenilen yönde tartışılmasına yarayacak kilit sorular hazırlanmalıdır.
Öğrencilerin bu etkinlikten yararlanabilmeleri için olayı iyice anladıklarından emin olunmalıdır.
Olayın tüm olarak değerlendirmesi yapılmalıdır ve sonuç belirlenmelidir.
Bu yöntemle birlikte diğer yöntemlerin, örneğin; rol oynama, gösterim, benzetim, soru-cevap gibi yöntemler de kullanılmalıdır.
Örnek
3 yaşında bir çocuk kaçırıldı. Gazetelerde sık sık bu tür haberlere rastlamaktayız. Bu küçücük çocukların kaçırılması ya ailesinin varlıklı olması ya da başka sebeplerle olabilmektedir. Bu şekilde bir çocuğun kaçırılma olayı genellikle sokakta oynarken oluşmaktadır. Kötü niyetli insan, saf olan çocuğa tanımadığı bir akrabasıymış gibi ya da herhangi bir yiyecek maddesi ile sempatik şekilde yaklaşarak emeline ulaşmaktadır. İşte bu olayı anlatarak sınıfta örnek olay şeklinde işleyeceğiz.
1-Öncelikle küçük bir çocuğun tanımadığı biri tarafından çikolata ile kaçırıldığı anlatılmalı,
2-Bu çocuğun ailesinden ve sıcak yuvasından uzun zaman ayrı kaldığı, aç bırakıldığı, soğuk yerde yatırıldığı ve çok korktuğu anlatılmalı
3-Anne ve babasının ondan ayrı olduğu zamanlarda onun için ne kadar çok korktukları ve ağladıkları anlatılmalı,
4-Polislerle birlikte ailesinin onu kurtarmak için çabaladıkları ve uzun zamanın sonunda onu kurtardıkları,
5-Ama bu süre zarfında çocuğun hasta olduğunu ve kurtarıldıktan sonra önce hastaneye gitmek zorunda kaldığı anlatılmalıdır.
6-Sınıftaki çocuklarla rol dağılımı yapılarak bu olay canlandırılabilir.
7-Öğrencilerin olayın sebepleri, sonuçları üzerinde tartışmaları sağlanır.
8-Son olarak oyun sonunda sınıftaki öğrencilere tanımadığımız birilerinden yiyecek, oyuncak gibi şeyleri almamamız gerektiği açıklanmalı.
9-Tanımadığımız birileriyle hiçbir yere gitmememiz gerektiği açıklanmalı, anne ve babamızın sözünden çıkmamamız gerektiği sıkı sıkı tembihlenmelidir.
Teşekkür Ederiz...
